KADIN HAKLARI

Fransız Devrimi sonrasında:

1789 tarihli “Yurttaş ve İnsan Hakları Bildirisi” sadece erkek yurttaşlar hakkında eşitlik sağlıyordu.

Olympe de Gouges, meclisin çıkardığı “Erkek ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’ne cevaben 1791 yılında “Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’ni yayımladı. Buna göre:

   -Kadın özgür doğar, hukuksal olarak erkeklerle eşittir.
   -Mülk edinme, hem erkekler için hem de kadınlar için kutsaldır.
   -Kadın haklarının güvence altına alınması kamu yararındandır.

Olympe de Gouges 1793’de doğa kurallarına baş kaldırarak yönetenin erkek, yönetilenin kadın olması anlayışına aykırı davrandığı için giyotinle idam edilmiştir. karar gerekçesinde Gouges’in “Kendi cinsine yaraşmayacak şekilde politikayla ilgilendiği için ölümünün diğer kadınlara ibret olması gerektiği” açıklaması yapılmıştır.

Türkiye’de 8 mart dünya emekçi kadınlar günü ilk kez 1921 yılında, emekçi kadınlar günü olarak kutlanmaya başladı.1975’den sonra kapalı mekanlardan dışarılara taşındı.

“Birleşmiş Milletler Kadınlar On Yılı” programından Türkiye’nin de etkilenmesiyle, 1975 yılında “Kadın Yılı” kongresi yapıldı.

12 Eylül darbesinde sonra dört yıl süreyle herhangi bir kutlama yapılmasına izin verilmedi.

1984’ten itibaren her yıl çeşitli kadın örgütleri tarafından “Dünya Emekçi Kadınlar Günü” kutlanılmaya devam edilmektedir.

Cumhuriyetin ilanından hemen sonra henüz B.M. İnsan Hakları Evrensel Bildirisi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi (CEDAW) gibi sözleşmelerin gündemde bile olmadığı bir dönemde Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde başta ailede olmak üzere eğitimde, kılık kıyafette ve siyasette aşağıdaki devrimler yapılmıştır.

  1924- Eğitim Birliği (Tevhid – i Tedrisat) Kanunu kabul edildi.

  1926- Türk Medeni Kanunu kabul edildi. Kadınlar da yurttaş olarak yasalardaki haklardan, eşit koşullarda yararlandılar.

   -Erkeğin tek taraflı boş ol demesi ile boşanabilmesi

   -Tek eşlilik, resmi nikah zorunlu hale getirildi.

   -Kadınlar da boşanabilme ve velayet haklarına sahip oldu.

   -Mirastan kız ve erkek çocukların eşit pay alması kabul edildi.

   1928- Harf devrimi yapıldı.

   1930- Kadınlar, belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkını elde ettiler.

   1933- Kadınlar, muhtarlık seçimlerinde (yerel yönetim) seçme ve seçilme hakkını elde ettiler.

   1934- Anayasa’da yapılan değişiklikle kadınlar milletvekili seçimlerinde, seçme ve seçilme hakkını elde ettiler.

Fransa 1944, İtalya 1945, Yunanistan 1952, Belçika’da 1960 yılında bu hak verilebilmiştir.

   1970’lerden sonra cinsiyete dayanan ayrımcılığın kaldırılması için BM Örgütü’nün düzenlediği Dünya Kadınlar Konferansı ve Avrupa Konseyi’nin yaptığı çalışmalar sonucunda Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi (CEDAW) kabul edilmiştir ve bu sözleşme Türkiye’de yeni yasaların yapılması için itici güç olmuştur.

CEDAW, 1983 tarihinde onaylanmıştır.

   1990- Kadın ve Aileden Sorumlu Bakanlık kuruldu.

   1992- Kadının çalışmasını, kocasının iznine bağlayan hüküm kaldırıldı.

   1997- Zorunlu temel eğitim 5 yıldan, 8 yıla çıkarıldı.

   1997- Evli kadına kocasının soyadı ile birlikte kendi soyadını taşıma hakkı verildi.

   1998- 4320 Sayılı Ailenin Korunmasına dair kanun kabul edildi.

   1998- Kadınlar, kocalarından ayrı olarak gelir vergisi beyannamesi verme hakkına sahip oldular.

   2001- Anayasanın m.41/1 fıkrasına “eşlerarası eşitlik” ilkesi eklenerek Aile Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır şeklinde değiştirilmiştir.

Medeni Kanun’da ve iş Kanunu’nda ayrımcılığı önleyen değişiklikler yapılmıştır.

   2002 – MEDENİ KANUN DEĞİŞİKLİKLERİ

• Evin reisi kavramı kaldırılmış
• Evlilik birliğini temsil yetkisi
• Kadının kendi soyadını, eşinin soyadı önünde kullanma hakkı
• Velayet hakları eşit
• Meslek seçiminde izin kaldırıldı
• Edinilmiş mallara katılma rejimi
• Evin geçimi kocaya aittir hükmü kaldırıldı
• Aile izniyle evlenme yaşı; 17 mahkeme kararıyla evlenme yaşı 16